شفاف صحبت کردن یعنی چه؟ و اهمیت این موضوع در چیست؟ چرا بعضی افراد به راحتی در مورد آن چه در ذهن دارند صحبت می‌کنند و مخاطبشان را کاملا متوجه موضوع می‌کنند اما برخی دیگر در رساندن پیامی که در ذهنشان است مشکل دارند؟
حتما برای شما هم پیش آمده که در میانه‌های صحبت با کسی احساس کنید شخص مقابل در انتقال پیام مشکل دارد. هر چقدر بیشتر صحبت می‌کند، به امید این‌که شما را راحت‌تر متوجه منظورش کند، پیامش بیشتر نامفهوم و گنگ می‌شود.
به هر حال، این خیلی رایج است که دو نفر یا دو گروه متوجهِ حرفِ هم نمی‌شوند. با این که همزبان هستند و به یک زبان صحبت می‌کنند، اما پیامِ مورد نظر طرف مقابلشان را دریافت نمی‌کنند.
شفاف صحبت نکردن، یا ضعف داشتن در انتقال پیام، می‌تواند منجر به ایجاد سوءتفاهم شود و هزینه‌های سنگینی برای ترمیم رابطه به ما تحمیل کند.
اگر در یک گفتگوی مهم با شریک عاطفی‌ام نتوانم آن‌چه دقیقا در ذهنم است را بیان کنم و طرف مقابل را متوجه منظورم کنم، این بی‌توجهی می‌تواند در دراز مدت یا کوتاه مدت، باعث بر هم خوردن رابطه من شود.
اگر مدرس یا سخنرانی هستم که در انتقال پیام به مخاطبانم دچار اشکال هستم، احتمالا به زودی آن‌ها را از دست خواهم داد و نمی‌توانم برای رشد و توسعه مخاطبانم برنامه‌ریزی کنم.
اگر استاد دانشگاه هستم، اگر مدیر سازمان هستم یا دانشجویی هستم که می‌خواهم از پایان‌نامه‌ام دفاع کنم، یا می‌خواهم با انتقال پیام درست، برنامه تربیتی مناسبی برای فرزندانم ایجاد کنم و خلاصه در هر موقعیت و جایگاهی که باشم، هنر شفاف صحبت کردن یک مهارت مهم و کاربردی است.
در تمام مثال‌های بالا، هزینه بی‌توجهی به شفاف صحبت کردن، هزینه‌ای بالا و گزاف است. این‌جاست که شفاف حرف زدن تبدیل به موضوع مهمی می‌شود. فرض ما بر این است که می‌توانیم با تمرین نکات اساسی، هنر شفاف صحبت کردن را در خودمان تقویت کنیم.
در مدل شخصیت شناسی MBTI، ترجیح دریافت اطلاعات نزدیک‌ترین عاملی است که می‌توانیم برای انتقال درست پیام به مخاطبانمان روی تقویت آن کار کنیم.
- حسی‌ها (S) موقع دریافت اطلاعات به کلمات و واقعیت‌های ملموس و قابل رویت اتکا می‌کنند.
- اما شهودی‌ها (N) ترجیح می‌دهند به تفسیری که از اطلاعات حاصل می‌شود توجه کنند.
طبیعی است که این دو رویکرد متفاوت، در دریافت و ارائه اطلاعات، می‌تواند به طور بالقوه عاملی برای ایجاد سوءتفاهم و در نتیجه اختلاف نظر باشد.
اگر بتوانیم، فارغ از این که شهودی هستیم یا حسی، پیامی که در ذهن داریم را با «شفافیت» به طرف مقابل منتقل کنیم، جلوی بسیاری از تعارضات رایج بین N و Sها را گرفته‌ایم.
شفاف حرف زدن خصوصا در مذاکرات اهمیت زیادی دارد و می‌تواند تا حد زیادی، منافع ما را تضمین کند.
پس لازم است این مهارت مهم را یاد بگیریم و روی تقویت آن تمرکز کنیم.
در این مقاله پنج راهکار مهم برای تقویت هنر شفاف حرف زدن ارائه می‌کنیم و از شما هم می‌خواهیم در صورتی که راهکاری در ذهن دارید که در متن به آن اشاره نشده، حتما در قسمت نظرات راهکار خودتان را بیان کنید.
ترجیح دریافت اطلاعات و ارتباط آن با شفاف حرف زدن
مطابق مفروضات MBTI، افراد شهودی به طور طبیعی گرایش به ایجاد و تدوین نظام‌های ذهنی و فکری دارند. نتیجه این گرایش این می‌شود که شهودی‌ها عمدتا با ایده‌ها و افکار مختلف در ذهنشان بازی می‌کنند، روی نظریات پیچیده فکر می‌کنند، اصول و مبانی آن‌ها را در ذهنشان طبقه‌بندی می‌کنند و گاهی اوقات هم از دل این جستجوی ذهنی، ایده‌ها و نظریاتِ مخصوصِ خودشان را شکل می‌دهند.
به طور خلاصه شهودی‌ها با ایده‌پردازی و ارزیابی نظریات، «در ذهنشان» هیچ مشکلی ندارند. اما گاهی اوقات مشکل شهودی‌ها از آن‌جایی آغاز می‌شود که بخواهند این نظریاتِ ذهنی را برای دیگران «توضیح بدهند».
به عبارت دیگر، نظریات و افکار، آن‌قدری که در ذهن شهودی‌ها شفاف و بدیهی و قابل فهم است، در حوزه کلام، پیچیدگی‌های خودش را دارد. گاهی اوقات ممکن است شهودی‌ها کلماتِ مناسب را برای بیان آن چیزی که در ذهن دارند پیدا نکنند. در نتیجه دیگران در فهمِ ایده‌ها و نظریات این افراد دچار مشکل می‌شوند.
به طور تجربی، مشاهدات من این طور نشان داده که این حالت در درون‌گراهای شهودی (IN) بیشتر به چشم می‌خورد.
دلیل این امر این است که شهودی‌ها، عموما، ترتیبِ مشخصی را برای فکر کردن دنبال نمی‌کنند. روندِ فکر کردن در مورد ایده‌ها در افراد شهودی، خطی نیست.
شهودی‌ها به طور تصادفی روی افکار و ایده‌های مختلف حرکت می‌کنند و در یک لحظه‌‌ی غیرقابل پیش‌بینی، نظام فکری‌شان را تشکیل می‌دهند و در مورد موضوع به نتیجه می‌رسند.
یکی از تعاریف تفکر شهودی این است که، شهود به شما کمک می‌کند در مورد یک موضوع به نتیجه برسید، بدون این‌که همه جزئیات و حقایق مربوط به آن را بررسی کنید. به همین دلیل است که می‌گوییم روندِ تفکر شهودی، یک روند تصادفی و غیر خطی است.
اما، نکته بسیار مهم این است که، ما وقتی از ذهنمان خارج می‌شویم و در دنیای واقعی قدم می‌گذاریم و می‌خواهیم با دیگران ارتباط برقرار کنیم، لازم است در توضیح ایده‌ها و نظریاتمان، به جزئیات و حقایق توجه کنیم.
اگر داریم ایده‌ای را برای کسی توضیح می‌دهیم، هر چقدر با حقایق (fact) و جزئیات دقیق‌تری ایده‌مان را پشتیبانی کنیم، دو اتفاق مهم می‌افتد:
۱- اول این‌که مخاطب راحت‌تر متوجه موضوع می‌شود و پیامی که در ذهن من است سریع‌تر به مخاطب منتقل می‌شود
۲- دومین اتفاق مهم این است که، نظر و ایده من، وجاهت و سندیتِ بیشتری پیدا می‌کند. در این صورت احتمال بیشتری وجود دارد که ایده من مورد پذیرش واقع شود
وقتی دارم موضوعی را برای دیگران توضیح می‌دهم، ارائه ندادن جزئیات و کلیدواژه‌های مهم ایده‌ام، یعنی مبهم حرف زدن و مبهم حرف زدن می‌تواند منجر به بروز سوءتفاهم و در نتیجه اختلاف نظر شود. انگار که دو نفر دارند با دو زبان متفاوت با هم صحبت می‌کنند.
در ادامه پنج راهکار کلیدی ارائه کرده‌ایم برای این که از ابهام در سخن گفتن دوری کنیم و شفاف حرف زدن را تمرین کنیم. اگر احساس می‌کنید نیاز دارید پیامتان را راحت‌تر به مخاطبان منتقل کنید، مطالعه این قسمت می‌تواند برای شما مفید باشد.
۱- ایده‌تان را به صورت یک کلیدواژه بیان کنید
دقت کردید اگر کسی بخواهد داستان یک فیلم را لو بدهد و دیدن آن را بی‌ارزش کند، چقدر راحت می‌تواند این کار را انجام بدهد؟ حتی با یک جمله! از این ترفند برای انتقال پیامی که می‌خواهید به درستی منتقل کنید استفاده کنید! اگر بخواهید فکر یا نظرتان را در کمترین تعداد جملات بیان کنید به طوری که کاملا برای همه قابل فهم باشد، چه می‌گویید و آن را چطور توضیح می‌دهید؟
گاهی اوقات بعضی از ما در این دام می‌افتیم که به طور مفصل درباره مواردی که به نظر خودمان به ایده اصلی مربوط است صحبت می‌کنیم و به آن شاخ برگ می‌دهیم. خودمان فکر می‌کنیم این کار به مخاطب ما کمک می‌کند موضوع را بهتر بفهمد. اما در اصل داریم اشتباه می‌کنیم! دور شدن از موضوع اصلی و شاخ و برگ دادن به آن، یعنی فراموش کردن جزئیات و حقایق مهمِ مرتبط با ایده! و این، فهمِ پیامِ اصلی را برای مخاطب سخت می‌کند.
ایده‌تان را با کمترین جملات، طوری توضیح دهید که مطمئن شوید مخاطب منظورتان را کاملا فهمیده است.
فکر کنید اگر حرفی که در ذهنتان است، یک فیلم سینمایی بود و می‌خواستید داستان آن را لو بدهید چه می‌گفتید!
در قدم بعد سعی کنید اصلی‌ترین اطلاعاتِ مربوط به پیامتان را بیان کنید. مخاطب برای این که دقیقا متوجه منظور ما بشود، نیاز به شنیدن جزئيات و اطلاعاتی دارد که از نظر خود ما بدیهی و روشن است.
این تمرین به شما کمک می‌کند رفته رفته اطلاعات و جزئیاتِ ضروری را از شاخ و برگ‌های اضافی تشخیص دهید و به مرور زمان، در سخن گفتن، شفاف‌تر و قابل فهم‌تر شوید. وقتی مجبورید پیامتان را با کمترین جملات بیان کنید، دیگر فرصت طولانی حرف زدن و در نتیجه سردرگم کردن مخاطب را ندارید. این کمک می‌کند زودتر، پیام اصلی‌تان را به گوش مخاطب برسانید.
در قسمت‌های بعدی راهکارهای دیگری را برای پرورش مهارت شفاف صحبت کردن ارائه خواهیم کرد.
مهم‌ترین مسئله‌ای که باعث می‌شود دیگران نتوانند منظورشان را به درستی به ما منتقل کنند چیست؟
در مورد خودتان: در کدام موقعیت‌ها احساس می‌کنید رساندن پیام به دیگران برایتان دشوارتر است؟
آیا شفاف حرف زدن به موقعیتی که در آن قرار گرفته‌ایم هم مربوط است؟
پیشنهاد می‌کنیم قسمت دوم این مقاله را هم مطالعه کنید:
