متفاوت بودن تیپ شخصیتی چقدر مهم است؟

در مجموعه مباحث MBTI و رابطه عاطفی به موضوع سازگاری میان تیپ‌های شخصیتی مختلف پرداختیم و مفهوم «رضایت» در رابطه عاطفی را بررسی کردیم. ضمنا نتایج تحقیقات مختلفی که در این زمینه انجام شده بود را مرور کردیم، از جمله تحقیق معروفی که خانم باربارا بارون تیگر و آقای پل تیگر انجام داده بودند. در این قسمت می‌خواهیم بررسی دقیق‌تری در مورد ارتباط تیپ شخصیتی با میزان سازگاری طرفین در رابطه عاطفی انجام دهیم و بحث را تکمیل‌تر کنیم.

پژوهش دانشگاه سنت ماری

در ادامه تحقیقاتِ قبلی، پژوهش‌های تکمیلی دکتر Nancy Marioles استاد دانشگاه سنت ماری، اطلاعات مهمی در مورد الگوهای مختلف ازدواج بر اساس تیپ‌های شخصیتی ارائه می‌کند.

برخی از مهم‌ترین این نتایج شامل موارد زیر است:

۱-بعضی از تیپ‌های شخصیتی، با احتمالِ بالاتری نسبت به سایرین، با تیپِ مشابه خودشان ازدواج خواهند کرد. این تیپ‌ها شامل مردان با تیپ‌های INFP، INFJ و INTP و زنان ENFJ و INFJ است. یعنی مثلا، احتمال این‌که یک مرد INFP، همسرش هم INFP باشد زیاد است.

۲-دو ترکیب مرد ESTJ و زن INFP و همین‌طور مرد ESTP و زن INFJ جزو تیپ‌هایی بوده‌اند که علی‌رغم متفاوت بودن همه ترجیحاتشان، احتمال علاقه‌مندی‌شان به یکدیگر بالا بوده است.

۳- به طور کلی بعضی از تیپ‌های شخصیتی، در مجموع، نارضایتی بیشتری را از رابطه‌شان نسبت به سایر تیپ‌ها ابراز کرده‌اند. زنانی که با مردان INTP ازدواج کرده‌اند در مقایسه با سایرین، نارضایتی بیشتری داشته‌اند. فراموش نکنید INTPها جزو تیپ‌های کم-جمعیت هستند و از این رو شاید INTPها رغبت بیشتری برای ازدواج با فردی مشابه خودشان نشان دهند.

چکیده تحقیقاتی که تا حالا بررسی کردیم، نشان می‌دهد که در مجموع، وقتی افراد با مشابه (یا تقریبا مشابه) تیپ شخصیتی خودشان وارد رابطه عاطفی می‌شوند، به طور متوسط رضایت بالاتری را تجربه می‌کنند.

با این حال، فراموش نکنید که نتایج این تحقیق مثل همه تحقیقات مشابه، نسبی است و محدود به جامعه آماری مشخص و در نتیجه حتما مثال‌های نقضی هم برای آن پیدا خواهد شد. اما، نکته‌ مهم این است که این تحقیقات می‌تواند به ما یک الگوی تحلیلی ارائه کند که حداقل با دید بازتری نسبت به مقوله انتخاب شریک عاطفی اقدام کنیم.

تیپ شخصیتی و میزان موفقیت رابطه 

با وجود همه تحقیقات مشابهی که انجام شده، کارشناسان، همچنان نکات مهم زیر را به عنوان اساسی‌ترین عوامل برای موفقیت یک رابطه می‌دانند:

۱-دو طرف برای درک زبان ارتباطی هم مشکلی نداشته باشند

۲-داشتن ارزش‌ها و اهداف همسو

۳-صمیمیت و احترام متقابل در رابطه

شاید این‌طور به نظر برسد که رسیدن به سه هدف فوق، زمانی که با شخصی مشابه خودمان در رابطه باشیم راحت‌تر قابل دسترسی است، پژوهش‌ها هم نشان می‌دهد که این حرف اشتباه نیست. اما در همان تحقیقات، مواردی هم بوده که تفاوت‌های مشخصی در ترجیحات شخصیتی دو نفر وجود داشته اما میزان رضایت آن‌ها از رابطه‌شان هم بالا بوده است.

این یعنی ما نمی‌توانیم و نباید از تیپ شخصیتی به عنوان ابزاری برای «انتخاب همسر» استفاده کنیم. چون آنقدر حالت‌های مختلف (و گاهی متناقض) در این تحقیقات وجود داشته که نمی‌توان یک قانون، قاعده یا اصل کلی از دل این پژوهش‌ها بیرون آورد.

حالا شاید بپرسید پس تیپ‌شناسی MBTI چه کمکی در رابطه عاطفی می‌تواند به ما بکند؟ پاسخ این است که ابزار MBTI، در رابطه عاطفی هم، مثل سایر جنبه‌ها، هیچ گزینه‌ای را از دایره انتخاب‌های ما نه مطلقا حذف می‌کند و نه آن را مطلقا تایید می‌کند. MBTI در رابطه عاطفی یک «ابزار تحلیلی» است نه یک «ابزار نتیجه‌گیری و انتخاب»!

من می‌توانم رابطه عاطفی‌ام را به کمک MBTI تحلیل کنم، نقاط تنش‌زای احتمالی را شناسایی کنم، تفاوت‌های خودم و طرف مقابلم را بشناسم و در صورت لزوم برای مدیریت آن‌ها و افزایش سازگاری برنامه‌ریزی کنم.

به کمک MBTI می‌توانم از بحران‌ها و تعارضات احتمالی پیش‌بینی بالقوه‌ای به عمل بیاورم و خودم را برای مدیریت و حل و فصل تعارضات احتمالی آماده کنم.

اما، به هیچ وجه نمی‌توانم از MBTI، بدون این‌که به سایر جنبه‌ها و عوامل توجه کنم، برای «انتخاب همسر» استفاده کنم و بگویم چون من INFJ هستم پس صرفا باید بین تیپ X یا Y به دنبال همسر ایده‌آلم بگردم و تمام!

تیپ‌شناسی در حوزه رابطه عاطفی یک ابزار تحلیلی است، نه یک ابزار انتخاب و نتیجه‌گیری. تیپ‌شناسی در ذهن شما سوالاتی ایجاد می‌کند و دید شما را به مسائلی که تا قبل از آن نمی‌دیدید باز می‌کند و «تا حدی» هم به سرنخِ راهکارهای احتمالی اشاره می‌کند. اما، هرگز در حل و فصل ریشه‌ای موضوعاتِ عاطفی توانمند نیست چون اصولا برای این‌کار ساخته نشده است!

تیپ‌شناسی MBTI در حوزه رابطه عاطفی به ما کمک می‌کند، تا نسبت به تفاوت‌های هم آگاه شویم و «آگاهانه» برای درک این تفاوت‌ها تلاش کنیم. در این صورت MBTI به ما کمک می‌کند، اگر تفاوت‌های ما با شریک عاطفیِ احتمالی‌مان زیاد است و برای رسیدن به سازگاری با او باید «هزینه‌های» زیادی پرداخت کنیم، نسبت به این مسئله آگاه شویم.

گاهی اوقات زوج‌هایی با تفاوت‌هایی در تیپ شخصیتی‌شان، به واسطه درک و پذیرش یکدیگر توانسته‌اند روابط موفقی را تجربه کنند که در نهایت منجر به رشد طرفین شده است.

اما واضح است که این کار چندان راحت نیست و برای رسیدن به «سازگاری» باید هزینه‌هایی بدهیم. کار ارزشمندی که MBTI انجام می‌دهد این است که میزان هزینه‌هایی را که برای سازگاری با تیپ‌های مختلف باید بدهیم، برای ما مشخص می‌کند.

زوج‌هایی که با هم تفاوت‌های شخصیتی دارند، به طور بالقوه می‌توانند مشوق هم باشد و برای رشد و کسب توانمندی‌هایی خارج از حوزه ترجیحاتشان به هم انگیزه بدهند.

از طرفی همین رابطه می‌تواند تبدیل به صحنه‌ نبرد بین تفاوت‌های تیپ شخصیتی دو نفر بشود. همه چیز بستگی به میزان آمادگی افراد برای پرداخت هزینه سازگاری دارد.

از طرفی وجود تفاوت‌های شخصیتی در زوج‌ها، می‌تواند به شکل گرفتن یک مجموعه «مکمل» کمک بیشتری بکند. وقتی نقاط ضعف من با نقاط قوت شریک عاطفی‌ام پوشش داده می‌شود و من هم به او کمک می‌کنم تا با استفاده از نقاط قوتم، نقاط ضعف او کمتر اثرگذار باشد. در نتیجه در کنار هم، می‌توانیم یک «کل» منسجم را تشکیل بدهیم.

نکته کلیدی که لازم است این‌جا به آن اشاره کنیم این است که اگر بتوانید به سبک زندگی منحصر به فردِ طرف مقابلتان احترام بگذارید و آن را- اگرچه با روش شما متفاوت است- به عنوان یک روش معتبر بپذیرید، اولین قدم را برای رسیدن به سازگاری در رابطه عاطفی برداشته‌اید.

البته مسلم است که این پذیرش در یک رابطه باید دو طرفه باشد.

این درست است که نتایج تحقیقات و پژوهش‌ها در این زمینه می‌تواند آگاهی‌بخش باشد و اطلاعات خوبی به ما بدهد، اما توجه کنید که وقتی راجع به مقوله‌ی پیچیده‌ای به نام رابطه بین دو انسان صحبت می‌کنیم، تحقیق و پژوهش نمی‌تواند همه جنبه‌ها را برای ما روشن کند.

هر رابطه‌ای مثل اثر انگشت منحصربه‌فرد است و ویژگی‌های خودش را دارد که باید در قالب همان رابطه تحلیل شود. مراقب باشید، این پژوهش‌ها، قدرت تصمیم‌گیریتان را فلج نکند.

در هر مرحله‌ای از رابطه‌تان باشید، در صورت مشارکت و تلاش دو طرفه برای سازگاری، می‌توانید مهارت‌های کلیدی لازم را برای داشتن یک ارتباط اثرگذار عاطفی یاد بگیرید و رابطه‌تان را بهتر از قبل کنید.

سه کلید اصلی برای موفقیت یک رابطه را فراموش نکنید: ۱. ارتباط و همدلی ۲. اعتماد و ۳. احترام. این سه ویژگی می‌تواند با هر ترکیب محتمل بین تیپ شخصیتی دو نفر حاصل شود.

دوره حضوری مرتبط: کارگاه شخصیت‌شناسی به شیوه MBTI

پیشنهاد می‌کنیم این مجموعه مقالات را با ترتیب زیر مطالعه کنید:

MBTI و سازگاری در رابطه عاطفی

تیپ شخصیتی و رضایت از رابطه عاطفی

رابطه عاطفی و MBTI: شباهت تیپ بهتر است یا تفاوت؟

تاثیر تیپ شخصیتی MBTI در ازدواج

تیپ‌های شخصیتی چطور ابراز علاقه می‌کنند؟