زمان تقریبی برای مطالعه این مقاله: ۶ دقیقه
الگوی رفتاری قاطعانه (جرئت‌مند) به چه معنی است؟ چه نوع رفتاری از نظر شما رفتار قاطعانه است؟ آیا شما فرد قاطعی هستید؟
آیا قاطع بودن به معنی این است که هر لحظه و در هر شرایطی برای به دست آوردن حق و حقوقمان پافشاری و مبارزه کنیم؟ یا معنی وسیع‌تری دارد؟
شاید هم معنی الگوی رفتاری جرئت‌مندانه این باشد که بدانم کِی باید روی حقوق خودم پافشاری کنم و کِی نیازها و خواسته‌های دیگران را در اولویت قرار بدهم.
وقتی رئیس یک شرکت درست در آخرین لحظات وقت اداری در آخر هفته، انبوهی از مسئولیت‌ها را بر عهده کارمندش می‌گذارد و از او می‌خواهد که حتماً تا شنبه همه کار را تحویل دهد، آیا می‌توان این رئیس را فردی جرئت‌مند داست؟
شناسایی نشانه‌های الگوی رفتاری قاطعانه همیشه هم کار ساده‌ای نیست. علت این است که معمولاً مرز باریکی بین «رفتار قاطعانه» و «رفتار پرخاشگرانه و ظالمانه» وجود دارد.
این دو نوع رفتار با هم فرق دارند. اگر چه مرز باریکی بین آن‌هاست. پیش از هر چیز بهتر است ابتدا با تعاریف این دو سبک یا مدل ارتباطی آشنا شویم:
–
چه رفتاری را قاطعانه می‌نامیم؟
رفتار قاطعانه مبتنی بر رسیدن به «تعادل» است. کسی که رفتارش بر مبنای الگوی جرئت ورزی است، نسبت به نیازها و احتیاجات خودش آگاه است و برای برآورده کردن آن‌ها تلاش می‌کند، اما در عین حال نسبت به حق و حقوق و نیازهای دیگران نیز آگاهی دارد.
فرد جرئت‌مند می‌داند چه می‌خواهد و خواسته‌اش را به طور شفاف بیان می‌کند. اما این را هم می‌داند که لزوماً قرار نیست به هر طریقی و تحت هر شرایطی به خواسته‌اش دست پیدا کند.
–
نشانه‌های رفتار پرخاشگرانه چیست؟
رفتار پرخاشگرانه مبتنی بر رسیدن به «پیروزی» به هر قیمتی است. در چنین وضعیتی فرد معمولاً هر کاری لازم باشد برای رسیدن به خواسته خودش انجام می‌دهد. به هر قیمتی می‌خواهد درستی حرف خودش را به دیگران ثابت کند و بگوید: این من هستم که درست می‌گویم.
در این وضعیت فرد خواسته خودش را- بدون این‌که به نیازهای دیگران توجه کند- بر خواسته‌ها و نیازهای دیگران مقدم می‌شمارد.
فرد پرخاشگر اهل مذاکره نیست و به نیاز دیگران گوش نمی‌کند. در حالی که فرد جرئت‌مند به خواسته دیگران هم گوش می‌دهد و آماده مذاکره و گفتگو کردن با آن‌هاست.
برگردیم به مثال ابتدای این مقاله. با توجه به تعاریف، رئیسی که بدون توجه به موقعیت و شرایط کارمندش، درست نزدیک تعطیلات آخر هفته انبوهی از وظایف و مسئولیت‌ها را بر عهده او می‌گذارد در واقع از الگوی رفتار پرخاشگرانه پیروی کرده است.
درست است که او باید به فکر انجام شدن کارهای سازمان یا شرکت خودش باشد، اما واگذار کردن این کارها و مسئولیت‌ها در زمانی نامناسب و بدون توجه به حق و حقوق طرف مقابل نشان می‌دهد که این رئیس ارزش و اهمیت چندانی برای نیازهای کارمندانش قائل نیست.
–
نیازهای «من» مهم هستند، نیازهای شما هم همین‌طور!
کلید رفتار جرئت‌مندانه این است که همان قدر که به نیازهای خودمان توجه داریم و برای برآورده شدن خواسته‌های خودمان تلاش می‌کنیم، به احتیاجات دیگران هم واقف هستیم و می‌دانیم خواسته آنان چیست.
الگوی رفتاری قاطعانه (یا جرئت‌مندانه) مهارتی است که با تمرین و تکرار می‌توان آن را آموخت و در موقعیت‌ها و شرایط زندگی آن را به کار بست.
قدم اول برای داشتن رفتار قاطعانه، داشتن خودآگاهی و خودشناسی است. خودشناسی به شما کمک می‌کند در روابطتان ایجاد «ارزش» کنید و ارزشی که هر کس در روابط و زندگی‌اش وارد می‌کند منحصر به فرد است و ممکن است شبیه دیگران نباشد.
به همین دلیل است که خودشناسی مهم است. قبل از هر چیز باید بدانم من چه ارزشی را می‌توانم به زندگی و روابطم اضافه کنم و در ارائه کدام مجموعه از ارزش‌ها توانمند هستم.
–
ذهنیت فردی که رفتار قاطعانه دارد چگونه است؟
رفتار قاطعانه به شما کمک می‌کند به اعتماد به نفسی که در روابط، کار و زندگی‌تان لازم دارید دست پیدا کنید. در مجموع افرادی که رفتاری قاطعانه دارند در نشان دادن ویژگی‌های زیر مشترک هستند:
- آن‌ها برای رسیدن به شرایط «برد-برد» تلاش می‌کنند. این افراد ارزش‌های طرف مقابلشان را هم می‌بینند و می‌توانند نقاط مشترک را پیدا کنند و به توافقی دوجانبه برسند.
- مهارت حل مسئله دارند. ذهنیت آن‌ها معطوف به پیدا کردن بهترین راه حل ممکن از دل هر موقعیت است و اطمینان دارند که رسیدن به چنین راه حلی امکان‌پذیر است.
- با استرس فلج نمی‌شوند. این افراد سعی می‌کنند در چالش‌ها همه کاری را که از دستشان بر می‌آید به بهترین نحو انجام دهند و ضمناً وقتی شرایط مطابق میل آن‌ها پیش نمی‌رود نقش یک قربانی را بازی نمی‌کنند.
- اقدام کننده و اهل عمل هستند. این افراد در هر موقعیت معمولاً دست به کار می‌شوند و سعی می‌کنند اقدامی مفید برای تغییر اوضاع یا بهتر شدن شرایط انجام دهند.
بر خلاف تصور رایج، رفتار قاطعانه به معنی پایمال کردن و نادیده گرفتن حقوق دیگران نیست. بلکه کاملاً بر عکس است. کسی که الگوی رفتاری قاطعانه دارد، به خوبی می‌تواند خودش را جای دیگران بگذارد و از پنجره ذهنی آن‌ها به مسائل و رویدادها نگاه کند.
در واقع رفتار قاطعانه، رفتاری به دور از انصاف نیست. قاطعیتی که در رفتار فرد جرئت‌مند وجود دارد در نتیجه اطمینان به خود و توانمندی‌های خود است. در عین حال چنین فردی نسبت به نقاط ضعف خودش هم واقف است و با دیدی واقع‌بینانه به توانمندی‌های خودش نگاه می‌کند.
کسی که رفتار قاطعانه را در خودش پرورش داده است، شخصیت محکمی دارد و با دیگران با احترام و انصاف رفتار می‌کند. دیگران نیز به این فرد احترام می‌گذارند و او را به چشم یک «رهبر» نگاه می‌کنند. مردم دوست دارند با چنین فردی همراه باشند و با او کار کنند.
–
قدم بعدی چیست؟
در قسمت‌های بعدی در مورد راهکارها و نکاتی برای پرورش رفتار جرئت‌مندانه صحبت خواهیم کرد تا با هر تیپ شخصیتی که دارید بتوانید این مهارت را در خودتان پرورش دهید. دقت کنید تیپ شخصیتی MBTI ترجیحات ما را اندازه می‌گیرد و ما را برای پرورش مهارت‌های جدید محدود نمی‌کند.
بنابراین فارغ از هر تیپ شخصیتی که دارید می‌توانید روی پرورش هر مهارتی، از جمله مهارت قاطعیت یا جرئت‌مندی کار کنید.
در انتهای این مقاله و قبل از این‌که کمی در مورد مفهوم جرئت‌مندی عمیق‌تر شویم، برگردیم به پرسش‌هایی که در ابتدای بحث مطرح کردیم، لطفاً نظرات خودتان را در قسمت ارسال دیدگاه برای ما بنویسید. چه نوع رفتاری از نظر شما رفتار قاطعانه محسوب می‌شود؟ آیا شما خودتان را فرد قاطعی می‌دانید؟ آیا تجربه‌ای از رفتار قاطعانه در خودتان یا دیگران دارید؟
توجه: لطفاً تیپ شخصیتی خودتان را هم ذکر کنید تا تصویر بهتر و حقیقی‌تری از تیپ‌های شخصیتی MBTI در ذهن شکل بگیرد.
برای اثربخشی مطالعه، بهتر است مباحث این بخش را به ترتیب زیر دنبال کنید:
زنگ مهارت) قسمت اول: الگوی رفتار قاطعانه چیست؟ زنگ مهارت) قسمت دوم: راهکارهایی برای پرورش رفتار قاطعانه و پر جرئت زنگ مهارت) قسمت سوم: تکنیک‌های پرورش رفتار قاطعانه در ارتباط با دیگران–
[divide color=”#a0a0a0″]
هنوز تیپ شخصیتی‌تان را نمی‌شناسید؟! در آزمون آنلاین و کاملا رایگان سایت تیپ‌شناسی نوین شرکت کنید!
می‌خواهم در آزمون MBTI شرکت کنم![divide color=”#a0a0a0″]
می‌خواهید یک گزارش حرفه‌ای و کامل از تیپتان داشته باشید و خودتان را بهتر بشناسید؟ گزارش‌های اختصاصی سایت تیپ‌شناسی نوین برای کسانی که می‌خواهند توانمندی‌های درونی‌شان را بشناسند و از آن‌ها برای پیشرفت و توسعهٔ فردی استفاده کنند نوشته شده است. شما می‌خواهید حرفه‌ای باشید؟
می‌خواهم گزارش اختصاصی تیپم را سفارش بدهم!–
